“En, weer op weg om gebakken lucht te verkopen?”

Soms zegt iemand in één zin iets dat blijft hangen.

Gisteren liep ik gehaast naar mijn auto. Op weg naar een gesprek bij een zorginstelling waar een conflict speelt dat behoorlijk is geëscaleerd. Onderweg kwam ik een advocaat/mediator tegen die ik ken. Terwijl we elkaar passeerden zei hij lachend:

“En, weer op weg om gebakken lucht te verkopen?”

Ik lachte iets terug in de trant van: “Nee, daar ben ik niet zo goed in.”

Onderweg kwam die opmerking steeds in mijn gedachten terug.

Waar gaat zo’n uitspraak eigenlijk over?

Over scepsis richting mediation?
Over ongemak bij alles wat niet direct tastbaar of juridisch afdwingbaar is?
Of misschien ook over iets anders: over hoe we naar conflicten kijken?

Alsof conflicten uiteindelijk vooral een kwestie zijn van volwassen gedrag. Van even normaal doen. Even professioneel blijven.

Ik hoor het vaker.

“We zijn toch geen kleuters?”
“Als professional laat je je emoties thuis.”
“Dat moet toch gewoon op te lossen zijn?”

Alsof een conflict vooral ontstaat doordat mensen zich onvolwassen gedragen.

Maar bijna niemand kiest ervoor om in een conflict terecht te komen.

Vrijwel altijd begint het klein. Een irritatie. Een gevoel niet gehoord te worden. Een besluit dat niet goed valt. Vermoeidheid. Wantrouwen. Gedoe onder tijdsdruk. Mensen die zich niet serieus genomen voelen. Of juist mensen die zich verantwoordelijk voelen en harder gaan duwen.

En ergens onderweg gebeurt er iets interessants: de dynamiek neemt het langzaam over.

Mensen gaan meer uitleggen, terwijl de ander juist minder hoort.
Ze gaan harder hun best doen, maar raken verder verwijderd.
Ze gaan zichzelf verdedigen en worden daardoor precies datgene waarvan ze beschuldigd worden.

Dat is misschien wel het ingewikkelde van conflicten: verstandige mensen doen daarin vaak heel onverstandige dingen. Niet omdat ze dom zijn, maar omdat conflict iets doet met ons vermogen om nieuwsgierig, ruimhartig en ontvankelijk te blijven.

Misschien lijkt conflictbegeleiding van buitenaf soms op gebakken lucht, juist omdat de echte beweging vaak klein begint. Een gesprek vertragen. Patronen zichtbaar maken. Benoemen wat iedereen voelt maar niemand hardop zegt.

Het ingewikkelde is misschien wel dat mensen de noodzaak van een derde vaak pas echt ervaren als alles al is vastgelopen. Terwijl je idealiter veel eerder hulp inschakelt. Op het moment dat er nog ruimte zit in de relatie, beelden nog niet volledig zijn verhard en herstel nog relatief eenvoudig mogelijk is.